Nood nomenclatuur ambulante GGZ-verpleegkundigen
Multidisciplinaire praktijken
De werkgroep verpleegkundigen geestelijke gezondheidzorg NETWERK VERPLEEGKUNDE stelt dat in de ambulante gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg er nood is aan GGZ-verpleegkundigen ter ondersteuning van de ambulante multidisciplinaire praktijken. De werkgroep formuleerde in 2021 hierover reeds aanbevelingen aan het beleid die zonder gevolg bleven. Naar aanleiding van het Europees congres voor GGZ-verpleegkundigen in Mechelen (HORATIO) afgelopen maand, werd de noodzaak weer volop onder de aandacht gebracht. De verschuiving van een belangrijk deel van de zorgverlening van residentiële voorzieningen naar de thuisomgeving en de eerste lijn is duidelijk niet enkel aanwezig in België, maar ook in menig Europese landen.
Op heden ontbreekt echter een aangepaste nomenclatuur die GGZ-verpleegkundigen zou moeten toelaten om op ambulante wijze de praktijken te vervoegen. Bijzonder positief stemt de werkgroep dan ook het initiatief van ViaCaro en BFAP (Belgische Federatie voor Ambulante Psychiatrie) inzake een voorstel aan het beleid om de prestaties van de GGZ-verpleegkundige in de nomenclatuur te verankeren.
Positionering GGZ-verpleegkundige in ambulante multidisciplinaire praktijken
Mist duidelijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden zal de GGZ-verpleegkundige de ambulante multidisciplinaire praktijken versterken op het gebied van:
- de samenwerking met psychiaters, huisartsen, psychologen en andere zorgverleners
- verpleegkundige consultaties in de praktijken zelf als buiten de praktijken in bijvoorbeeld de thuiscontext d.m.v. huisbezoeken.
- de klinische opvolging van patiënten en de ondersteuning van diens naasten bij o.a. het ontslag uit opname en daaropvolgende
- de zorgcoördinatie als herstelondersteuning
- de crisisopvolging incluis preventie
De werkgroep benadrukt dat deze functie dient ingebed te worden binnen multidisciplinaire samenwerking, met respect voor de eigen professionele verantwoordelijkheid van iedere discipline. De GGZ-verpleegkundige is daarbij geen vervanging van andere zorgverleners, maar vormt een complementaire expertise die zorgcontinuïteit en toegankelijkheid kan versterken.
Voorstel officiële prestaties in de nomenclatuur
De werkgroep verpleegkundigen geestelijke gezondheidszorg NETWERK VERPLEEGKUNDE ondersteunt het voorstel van ViaCaro en BFAP om specifieke prestaties in de nomenclatuur te verankeren. De bepaling van de tarieven voor deze prestaties zullen onderwerp uitmaken van beslissingen die dienen te worden genomen binnen de geijkte organen van het RIZIV, zijnde de overeenkomstencommissie en het verzekeringscomité.
Voorstel prestaties en duurtijd
- Libellé N1a: Toediening en observatie van intranasale psychofarmaca bij patiënt met therapieresistente depressie (TRD) (120 min.)
- Libellé N1b: Toediening en observatie van intramusculaire of intranasale psychofarmaca bij patiënt met schizofreniespectrumstoornis, bipolaire stoornis of therapieresistente depressie (TRD) (180 min.)
- Libellé N2: Gesprek van 60 minuten m.i.v. administratie- en coördinatietijd, uitgevoerd door verpleegkundige
- Libellé N3: Transitiecoördinatiegesprek van 60 minuten, m.i.v. administratie- en coördinatietijd, uitgevoerd door verpleegkundige
- Libellé N4: Huisbezoek door verpleegkundige, m.i.v. transporttijd (120 min.)
Kwalificatievereisten verpleegkundigen
Gezien de recente RIZIV- en WUG-wetgeving inzake complexiteit van zorg vragen we nomenclatuur te voorzien die enkel kan worden aangerekend door de Verpleegkundige Verantwoordelijk Algemene Zorg (VVAZ), die op minimaal 4 jaar bachelor niveau is afgestudeerd. De nieuwe verpleegkundige functie, de basisverpleegkundigen, die in juni 2026 voor het eerst afstuderen na 3 jaar HBO-onderwijs, dienen dus buiten beschouwing te worden gelaten. Zij zullen een onmisbare functie opnemen binnen de centra voor geestelijke gezondheidszorg, maar niet in de ambulante multidisciplinaire praktijken.
Dit recente rapport (28 januari 2026) van de werkgroep geestelijke gezondheidszorg NETWERK VERPLEEGKUNDE toon uniek cijfermateriaal in Vlaanderen over het aantal verpleegkundigen en hun kwalificaties werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg algemeen en specifiek in de mobiele teams. Het biedt interessante inzichten die de uitdrukkelijke vraag naar expertise binnen de geestelijke gezondheidzorg staaft:
- Verpleegkundigen gespecialiseerd in de geestelijke gezondheidzorg, die door een postgraduaat een Bijzonder Beroepstitel (BBT) verworven hebben.
- Verpleegkundig specialisten, die door een master in het domein van de geestelijke gezondheidszorg specifieke expertise verworven hebben.
De autonomie van GGZ-verpleegkundigen
De verpleegkunde is volgens de (Wet op de Uitvoering van de Gezondheidszorgberoepen (WUG) een autonoom gezondheidzorgberoep. Dit stelt expliciet dat iedere verpleegkundige professioneel dient te handelen binnen diens bevoegdheden en tijdig dient door te verwijzen. Het aantonen van bevoegdheden alleen is door de kwaliteitskaderwet van 2015 onvoldoende geworden. Bevoegdheden zijn onlosmakelijk verbonden aan bekwaamheden. Net daarom hamert de werkgroep in het bijzonder op voldoende specialisatie voor verpleegkundigen.
Indien de verpleegkundigen niet autonoom zouden werken, maar enkel onder het toezicht van artsen, dan zou deze laatste ook de hieraan verbonden aansprakelijkheid moeten willen dragen.
Verpleegkundig specialisten hebben binnen hun eigen beroepsuitoefening bevoegdheden om medische handelingen te stellen binnen een daartoe opgesteld IPSO, in samenspraak met de artsen. Echter behoort geen van de vooropgestelde libellé of nomenclatuur in dit voorstel tot deze medische handelingen.