Visienota op rapport: Hervorming van het Belgische ziekenhuislandschap
Aanbevelingen door de expertgroep i.o.v. de IMC - Impact op de verpleegkundige zorg
Stijgende zorgnoden, demografische en epidemiologische verschuivingen, een krimpende arbeidsmarkt en een groeiende budgettaire druk vormen een explosieve mix waarvoor bijsturing noodzakelijk is. Een groep onafhankelijke experts heeft in opdracht van de Interministeriële Conferentie Volksgezondheid een hervormingsproject voor het ziekenhuislandschap uitgewerkt met als doel kwaliteitszorg te garanderen en het zorgpersoneel en de beschikbare financiële middelen op de beste manier in te zetten.
Impact van de hervorming op de zorg
Het rapport behandelt een aantal zaken niet (en is hierover expliciet) zoals de organisatie van de psychiatrische ziekenhuizen en andere geestelijke gezondheidszorgvoorzieningen, de ouderenzorg, de revalidatieziekenhuizen die overgedragen zijn naar de deelstaten, andere lopende hervormingen zoals hervormingen in de ziekenhuisfinanciering en in de nomenclatuur van de artsenhonoria, de eerstelijn, preventie. De concrete afbakening siert het rapport. Tegelijkertijd evolueren we naar een geïntegreerd zorgmodel waarbij de interafhankelijkheid van de verschillende sectoren een basiskenmerk is. Wanneer je raakt aan één van de elementen raak je per definitie aan het geheel. Het isoleren van de ziekenhuisfunctie is derhalve niet mogelijk en wenselijk.
De geplande hervormingen zullen een grote impact hebben op de huidige zorgmodellen, de rol en taakverdeling binnen en tussen de huidige sectoren, zorgorganisaties, zorgverleners, burgers/patiënten. Bovendien zal de hervorming flankerende maatregelen vragen op het vlak van wet- en regelgeving en financiering. Dit vereist op zijn beurt nieuwe competenties medewerkers, met opleiding, navorming en bijscholing om deze nieuwe rollen en functies te vervullen. We zijn verheugd dat extra toetsing met verschillende stakeholders zoals patiëntvertegenwoordigers, vertegenwoordigers van zorgorganisaties en zorgverleners is voorzien om de hervorming te toetsen op zijn haalbaarheid en wenselijkheid. Vanuit NETWERK VERPLEEGKUNDE willen we via deze nota dan eveneens hiertoe bijdragen.
NETWERK VERPLEEGKUNDE zet het maatschappelijke doel voorop
NETWERK VERPLEEGKUNDE benadrukt dat het algemene personeelstekort geen uitgangspunt mag zijn voor hervormingsmaatregelen. Elke hervorming moet in de eerste plaats gericht zijn op het verhogen van de kwaliteit van zorg. Dat geldt ook wanneer de noodzakelijke maatregelen een directe impact hebben op patiënten, op het werk en op de werkplek van onder meer verpleegkundigen.
Vandaag krijgen patiënten niet altijd de best mogelijke zorg of de hoogste overlevingskansen. Dat zet ook het welzijn van verpleegkundigen onder druk. De oorzaken liggen onder meer bij organisatorische versnippering, gebrekkige doorverwijzing en een systeem dat artsen en ziekenhuizen onvoldoende stimuleert om samen te werken. Het afbouwen van de huidige prestatiegerichte financiering en de overstap naar financieringsvormen die kwaliteit van zorg centraal stellen — met meer centralisatie van specialisaties en een sterkere focus op gezondheid — is de enige manier om deze opbodlogica in de zorg en de hierdoor hoge gegenereerde werkdruk en voelbaar tekort aan verpleegkundigen, te doorbreken. Een hervorming kan alleen slagen als ze hand in hand gaat met een grondige aanpassing van het financieringssysteem.
Het zit in het DNA van verpleegkundigen om een voortrekkersrol op te nemen in de hervorming van de ziekenhuizen. De veranderingen vragen niet alleen om wettelijke aanpassingen, maar ook om een mentaliteitswijziging bij onder meer verpleegkundigen, evenals een herziening van diens opleiding en competenties. Deze transitie begeleiden en ondersteunen zal de nodige expertise vereisen.
Algemene conclusie
Verpleegkundigen zijn de ruggengraat van onze gezondheidszorg en doen meer dan dat. Zij staan patiënten 24 uur op 24 en 7 dagen op 7 bij om hun gezondheid te herwinnen of te behouden. Zij vervullen de rol van pleitbezorger wanneer patiënten niet worden gehoord of begrepen. Hun belangrijkste opdracht is een veilige omgeving voor de patiënt te garanderen. Zij coördineren het gestructureerde zorgteam en zijn de liaison tussen zorgverstrekkers, zorgorganisaties en sectoren. Verpleegkundigen waarborgen dat door hun constante nabijheid en verbinding resultaten behaald worden. Zonder hen is er geen gezondheidszorg.
NETWERK VERPLEEGKUNDE steunt de plannen tot concentratie van complexe zorg en een betere inzet van de beperkte beschikbare middelen. De toekomstige schaarste aan middelen en competenties vraagt om deze doordacht in te zetten. De werkgroep directies NETWERK VERPLEEGKUNDE formuleerde daarom acht aandachtspunten en aanbevelingen om de geplande hervorming te ondersteunen, met de verpleegkundige mee aan het stuur. Onze beroepsgroep is een belangrijke partner om deze hervorming te laten slagen, onze professionaliteit kracht bij te zetten en te streven naar een correcte patient-to-nurse ratio. Vanuit onze vertrouwensrelatie met de patiënt en dienst omgeving zijn we een cruciale partner om tot een geïntegreerde hervorming van de gezondheidszorg te komen. Zonder verpleegkundigen is er geen hervorming. Lees de 8 aanbevelingen HIER.