Psychiatrische zorg spoedgevallendienst
Advies overlegorgaan 107
De nota vertrekt van de huidige organisatie van algemene ziekenhuizen in locoregionale ziekenhuisnetwerken. De werkgroep nam kennis van de expertnota ‘Aanbevelingen voor de hervorming van het ziekenhuislandschap. Veranderen om te behouden (2026-2036)’, maar gebruikt die niet als uitgangspunt omdat hierover nog geen formele politieke beslissing is genomen.
Algemene ziekenhuizen zijn als organisatoren van de spoedgevallenzorg een sleutelactor en mede-eigenaar van het crisiszorgmodel. Psychische crisis- en urgentiezorg kan niet eenzijdig vanuit GGZ-netwerken worden vormgegeven en vraagt structurele, gedeelde besluitvorming tussen algemene ziekenhuizen en GGZ-partners.
Tegen deze achtergrond is de kernboodschap dat psychische urgentiezorg op de spoedgevallendienst niet los kan worden georganiseerd. De spoedgevallendienst is slechts één schakel in een ruimer crisiszorgpad, dat mee steunt op preventie, eerstelijnszorg, ambulante GGZ, mobiele crisisteams, psychiatrische ziekenhuizen, PAAZ-diensten, politie, justitie en nieuwe initiatieven zoals 24/7 outreachende urgentiepsychiatrie. Daarom pleit deze nota voor een gedeeld kader waarin somatische zorg, geestelijke gezondheidszorg en maatschappelijke actoren samen verantwoordelijkheid opnemen.
Binnen dit bredere kader, stelt de nota een getrapt model met drie niveaus van gespecialiseerde spoedgevallendiensten voor. Elk ziekenhuis met een gespecialiseerde spoedgevallendienst moet minstens basiszorg bieden voor psychische hulpvragen. Voor complexere psychische urgenties zijn bijkomende referentiefuncties nodig, met psychiatrische permanentie en, op het hoogste niveau, een crisis holding unit voor kortdurende intensieve observatie, stabilisatie en evaluatie tot maximaal 48 uur.
Om deze organisatie mogelijk te maken, schuift de nota de volgende beleidslijnen naar voren: betere triage vóór en op de spoedgevallendienst, versterking van het gebruik van crisiskaarten, structurele opleiding van spoedmedewerkers en hulpverleners-ambulanciers, aangepaste infrastructuur zoals prikkelarme ruimtes, structurele financiering van GGZ-expertise op de spoedgevallendienst, afstemming met 112/1733 en het Belgisch Handboek Medische Regulatie, en duidelijke netwerkafspraken over vervolgzorg. De nota benadrukt ook dat somatische urgenties altijd correct moeten worden uitgesloten of behandeld, ook wanneer de aanmelding in eerste instantie psychisch lijkt.
Deze nota is zowel een visie- als aanbevelingennota. Ze beschrijft de belangrijkste knelpunten, schetst een gewenste organisatie en vertaalt die in beleidsaanbevelingen voor de federale overheid, GGZ-netwerken, algemene ziekenhuizen, spoedgevallendiensten, opleidingsactoren en patiënten- en familieorganisaties.